|
Paschen bedeutet rhythmisch in die Hände klatschen. Die Handflächen werden steif gehalten und kurz und hart aneinander geschlagen, so dass ein heller, lauter, sehr rhythmischer Klang entsteht. Gepascht wird im ganzen Alpenland zum Landlertanz. Im Salzkammergut hat sich das Paschen zu großer Kunstfertigkeit entwickelt. Üblicherweise treten bei gewissen Tänzen die Tänzer zur Mitte und singen ein Gstanzl, anschließend paschen sie. Aber auch außerhalb der Tanzunterhaltung wird gepascht, wenn gesungen wird und ein Instrument eine Steirer- oder Landlermelodie aufspielt. Beim Tanz paschen ausschließlich die Burschen, im Gasthaus oder sonstigen Geselligkeiten paschen auch die Mädchen. Der (oder die) Vorpascher klatscht den Grundrhythmus, der Zuahipascher klatscht die Synkopen dazwischen, Sechsterer drittern, sie klatschen meist synkopierend, insgesamt alle sechs Achteln des Dreiertaktes. Im Zweiertakt heißt dies manchmal auch Achterer, da der Zweiertakt aus acht Sechzehnteln besteht. Gepascht wird im Salzkammergut immer anschließend an ein gesungenes Gstanzl,
üblicherweise durch 8 Takte, meist drei mal hintereinand. Dann wird der Tanz wieder fortgesetzt. Wollen Sie diese Art Paschen erlernen, vom Salzburger Volksliedwerk gibt es im Oktober 2008 in Abersee ein Seminar "Buama, steht's zam in Kroas", bei dem auch Paschen unterrichtet wird. In Wikipedia gibt es beim Stichwort Gstanzl ein Kapitel über das Paschen mit einigen interessanten Beiträgen. Anschließend versuche ich, einige Paschvarianten darzustellen:
A: Steirer Pasch mit drei Sechsterern
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | |
1 | |
2 | 3 | |
1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | ||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | 3 | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 3 | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 3 | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land
Quelle: Edith Krautgartner; Das Paschen im Salzkammergut. Regional - Individualstil. Dissertation an der Geisteswissenschaftlichen Fakultät der Universität Wien, 1986
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | |
1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | ||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | 3 | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land
Quelle: Edith Krautgartner; Das Paschen im Salzkammergut. Regional - Individualstil. Dissertation an der Geisteswissenschaftlichen Fakultät der Universität Wien, 1986
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |
||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | 3 | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land: Noten - Griffschrift - Tanzbeschreibung
Quelle: Edith Krautgartner; Das Paschen im Salzkammergut. Regional - Individualstil. Dissertation an der Geisteswissenschaftlichen Fakultät der Universität Wien, 1986
| Takt-Nummer | 15 (Auftakt) | 16 (Auftakt) | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | |
1 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |
2 | 3 | ||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 1 | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | 8. Takt | 9. Takt | 10. Takt | 11. Takt | 12. Takt | 13. Takt | 14. Takt | 15. Takt | 16. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Waldhansl, Takt 16 bis 32, mit Hüah
| Takt-Nummer | 16 (Übergang) | 17. Takt | 18. Takt | 19. Takt | 20. Takt | 21. Takt | 22. Takt | 23. Takt | 24. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | |
2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | |
|
|
1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | 1 | + | 1 | 1 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | 25. Takt | 26. Takt | 27. Takt | 28. Takt | 29. Takt | 30. Takt | 31. Takt | 32. Takt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | |
2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. Sechsterer | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | 1 | + | 1 | + | 1 | + | 1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Sechsterer | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | + | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Sechsterer | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | 2 | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land: Noten - Griffschrift - Tanzbeschreibung
| Takt-Nummer | 15 (Auftakt) | 16 (Auftakt) | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 3 | |
1 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |
2 | 3 | ||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | 8. Takt | 9. Takt | 10. Takt | 11. Takt | 12. Takt | 13. Takt | 14. Takt | 15. Takt | 16. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
Waldhansl, Takt 16 bis 32, mit Hüah
| Takt-Nummer | 16 (Übergang) | 17. Takt | 18. Takt | 19. Takt | 20. Takt | 21. Takt | 22. Takt | 23. Takt | 24. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | |
2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | |
|
|
1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | 25. Takt | 26. Takt | 27. Takt | 28. Takt | 29. Takt | 30. Takt | 31. Takt | 32. Takt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | |
2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||
Ausseer Land, 8-taktige Version
Quelle: Edith Krautgartner; Das Paschen im Salzkammergut. Regional - Individualstil. Dissertation an der Geisteswissenschaftlichen Fakultät der Universität Wien, 1986
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | |
2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
24-taktig auf Hüah, 8 Takte Normal, 8 Takte mit Absetzen, 8 Takte Normal:
| Takt-Nummer | Auftakt | 1. Takt | 2. Takt | 3. Takt | 4. Takt | 5. Takt | 6. Takt | 7. Takt | 8. Takt | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Takt-Nummer | 9. Takt | 10. Takt | 11. Takt | 12. Takt | 13. Takt | 14. Takt | 15. Takt | 16. Takt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vorpascher | 1 | 2 | 3 | |
|
1 | |
2 | |
3 | |
|
|
1 | 2 | 3 | 4 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 3 | 4 | 1 | |
2 | 3 | 4 | |||||||||||||||||||||||||||||
| Zuahipascher | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sechsterer | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | + | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Als Abschluss folgt sofort die oben unter 8-taktig beschriebene Version
Ischl, Oberösterreichisches Salzkammergut: Noten - Griffschrift - Tanzbeschreibung
Quelle: Ilka Peter, Tänze aus Österreich, Verlag Ludwig Doblinger, 1946
Aberseer Landler
Zinkenbach am Abersee, salzburger Salzkammergut: Noten - Griffschrift - Tanzbeschreibung
Quelle: Ilka Peter, Salzburger Tänze, Verlag Alfred Winter, 1988
8-taktige Version
Takt-Nummer 1. Takt 2. Takt 3. Takt 4. Takt 5. Takt 6. Takt 7. Takt 8. Takt Vorpascher 1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
![]()
![]()
Zuhipascher + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + 1 Dritterer 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 1 dobeln 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 + 2 + 3 + 4 + 1 Dritterer sind nur wenige, das "dobeln" (auf alle Achtel klatschen) macht höchstens einer in einer Gruppe.
16- bzw. 24-taktige Version (durchpaschen) wie die 8-taktige Version, jedoch wird im 8. bzw. 16. Takt im gleichen Rhythmus weitergepascht.
Takt-Nummer 1. Takt 2. Takt 3. Takt 4. Takt 5. Takt 6. Takt 7. Takt 8. Takt Vorpascher 1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
1 ![]()
2 ![]()
3 ![]()
![]()
![]()
Zuhipascher + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + Dritterer 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + + 2 3 + +